Schimmen van het koloniale verleden

De afgelopen jaren is er sprake van een mondiaal groeiend debat over het koloniale verleden (inclusief de slavenhandel en slavernij) dat, ondanks de dekolonisatie, zowel voormalige kolonisatoren als gekoloniseerden als een schim blijft achtervolgen. Deze debatten spelen zich ook in toenemende mate af rond erfgoed en kunst, onder meer in discussies over de restitutie van objecten en de omgang met koloniale monumenten. In deze portaalcursus doen we een stapje terug van deze vaak verhitte maatschappelijke debatten en richten we ons op de vragen die aan de basis van al deze discussies liggen: we onderzoeken hoe het koloniale verleden doorwerkt in de betekenis die erfgoed krijgt. Dat doen we aan de hand van analyses van betekenisveranderingen die concrete materiële voorwerpen met een koloniale geschiedenis doormaken.

Centraal staat daarbij het objectbiografische analysemodel van Krzysztof Pomian. Hij stelt dat de betekenis van voorwerpen tot stand komt door zes variabelen: de sociale plaats van een object, zijn omgeving, de verbale context, de wijze van exposeren, het publiek en het gedrag rondom het object. Dit proces van betekenisgeving gebeurt vaak met een specifiek politiek doel en in het kader van actuele belangen. Kwesties van macht en identiteit spelen dan ook altijd een grote rol.

De cursus is als volgt opgebouwd. Eerst neem je kennis van de academische en maatschappelijke debatten rond kolonialiteit, postkolonialiteit en dekolonialiteit en de toespitsing daarvan op de representatie en expositie van voorwerpen uit de voormalige koloniën in musea.

Vervolgens maak je kennis met het objectbiografische analysemodel, en leer je het toe te passen. Je wordt in dit deel begeleid aan de hand van zelftoetsen met automatische feedback. Twee uitgebreide casussen illustreren het analysemodel: het standbeeld van J.P. Coen in Hoorn en twee obia-voorwerpen in de collectie van het Wereldmuseum.

Tot slot ga je aan de slag met een eigen casus, gekozen uit een lijst met door docenten aangedragen voorbeelden. Je analyseert de betekenisverschuivingen van het gekozen object met behulp van het model van Pomian en verbindt dit met een analyse van verschillende standpunten. Dit verwerk je in een werkstuk.

Leerdoelen
Algemeen
In deze cursus leer je:
- academische teksten te lezen en begrijpen,
- analyseren en academisch schrijven

Specifiek
Na afloop van deze cursus kan je,
- het huidige wetenschappelijk debat over de doorwerking van het kolonialisme weergeven,
- het objectbiografische analysemodel van Pomian op concrete casussen toepassen,
- een werkstuk schrijven waarin je verslag doet van jouw analyse en een eigen conclusie formuleert.