Materieel strafrecht

Overzicht

Introductie

Een automobilist rijdt iemand aan, waarna het slachtoffer tijdens een spoedoperatie overlijdt aan een medische fout. Valt dit de bestuurder te verwijten? Het materiële strafrecht is het geheel van regels dat aangeeft welke gedragingen strafbaar zijn en welke straf er op een overtreding staat. Het principe is eenvoudig: ‘iemand is strafbaar als hij doet wat de wet strafbaar stelt.’ Maar dit beginsel roept allerlei vragen op. Hoever gaat de strafrechtelijke aansprakelijkheid in het voorbeeld? Ben je ook strafbaar als je iemand per ongeluk doodt? In deze cursus maakt u kennis met de verschillende opvattingen binnen dit rechtsgebied.

Voorkennis

De cursus gaat uit van een voorkennis van het strafrecht op het niveau van de bacherloropleiding hbo-Rechten.

Inhoud

De overheid kan optreden tegen ongewenst gedrag via het strafrecht. Bij ongewenst gedrag denken we vaak in de eerste plaats aan moord en doodslag, geweld, inbraak en drugs. Maar ook gevaarlijk rijden of rijden zonder rijbewijs, fraude en milieuvervuiling vallen onder de werking van de strafwet. Verschillende strafwetten, waarvan het Wetboek van Strafrecht de belangrijkste is, bevatten allerlei verboden en geboden waaraan de burger zich dient te houden. Dit bijvoorbeeld op straffe van een vrijheidsstraf of geldboete. Als een burger een bepaalde delictsomschrijving vervult, dan is de overheid bevoegd op te treden, maar zij is daarbij ook aan regels gebonden. Deze kunnen worden gevonden in het Wetboek van Strafvordering (zie de cursus Formeel strafrecht). Deze cursus behandelt het zogenaamde materiële strafrecht. Dat is het geheel van regels dat aangeeft welke gedragingen strafbaar zijn en welke straf er op een overtreding staat.

Het handhaven van gedragsnormen door middel van strafrechtelijke sancties is voorbehouden aan de overheid. In dit verband wordt wel gesproken van een overheidsmonopolie. Dat voorkomt dat burgers eigen rechter spelen als ze het slachtoffer worden van hun medeburgers. Het principe is tamelijk eenvoudig: iemand is strafbaar als hij doet wat de wet strafbaar stelt, als hij ‘de delictsomschrijving vervult’. Bijvoorbeeld: ‘hij die een ander opzettelijk van het leven berooft wordt gestraft met een gevangenisstraf van maximaal vijftien jaar’ zegt art. 287 van het Wetboek van strafrecht. Maar dit beginsel kent allerlei uitzonderingen. Soms kan de dader niet aangepakt worden omdat de zaak verjaard is. Of hij kan niet gestraft worden omdat hij ontoerekeningsvatbaar is. Of wellicht doodde hij uit zelfverdediging. Van de andere kant is iemand soms strafbaar als hij alleen maar probeert iemand van het leven te beroven. Hij heeft dan nog niet de delictsomschrijving vervuld maar valt wel binnen het bereik van het strafrecht. En hoe zit het met degenen die een helpend handje toesteken? Is de leverancier van het moordwapen ook strafbaar?

De cursus Materieel strafrecht behandelt een breed scala aan onderwerpen die in strafzaken vragen oproepen. Wat is opzettelijk precies? Ben je ook strafbaar als je iemand per ongeluk doodt? Hoever gaat de strafrechtelijke aansprakelijkheid? Stel dat een automobilist iemand aanrijdt, waarna het slachtoffer tijdens de spoedoperatie overlijdt door een medische fout. Valt de bestuurder dat te verwijten? De antwoorden op deze (en andere) vragen vindt u onder andere in de uitspraken van de Hoge Raad. Deze cursus besteedt daar uiteraard aandacht aan maar gaat ook in op afwijkende meningen. Daarmee krijgt u een compleet beeld van de opvattingen binnen dit rechtsgebied. Ten slotte behandelt de cursus de hoofdzaken van het penitentiaire recht: de oplegging en uitvoering van straffen.

Tentaminering

Tentamenvorm

Regulier schriftelijk tentamen bestaande uit open vragen (ov).

Tentamendata

Informatie over tentamendata vindt u na inschrijving in de elektronische leeromgeving.

Tentamenhulpmiddelen

Een meest recente, ‘schone’, niet geannoteerde wettenbundel
Een ‘schoon’ verklarend Nederlands woordenboek (op eigen risico)

Begeleiding

Begeleidingsvorm

Informatie over begeleidingsbijeenkomsten vindt u na inschrijving in de elektronische leeromgeving.

Docenten

Mw. mr. M. de Bruijn, dhr. mr. E. van Kregten en dhr. mr. B. Wolkenfelt.

Bereikbaarheidsoverzicht

Bereikbaarheidsinformatie docenten/examinatoren

Inschrijving

Inschrijving is mogelijk via het inschrijfformulier cursussen, na toelating tot de Schakelzone Recht.

Informatie over inschrijving en het inschrijfformulier vindt u onder “Over schakelzone – Inschrijfinformatie”.