Formeel strafrecht

Overzicht

Introductie

Het strafproces kent een (chrono)logische volgorde. Van verdenking via opsporing en vervolging naar berechting, eventueel in hoger beroep en cassatie. Dat traject moet duidelijk bewegwijzerd zijn. Het verdachte individu staat tegenover het machtsapparaat van de overheid, politie en justitie. Wie mag in welke fase optreden? Welke middelen mag de overheid inzetten? Een verhoor mag wel met enige druk gepaard gaan, maar tot hoever mag die opgevoerd worden? Met een telefoontap of een doorzoeking wordt een aantal grondrechten opzij gezet. Onder welke voorwaarden mag dat? Nadat eerst in het materiële strafrecht is bepaald welk gedrag straf verdient, moet het strafproces vaststellen of dat gedrag zich in werkelijkheid heeft voorgedaan. Daarbij draait het om de tenlastelegging, het verwijt dat de staat de verdachte maakt. Voor de rechter is dat een cruciaal gegeven, want alleen daarvoor kan hij de verdachte veroordelen. Ook de verdachte heeft er recht op om te weten waar hij aan toe is. En een eerlijk proces vereist dat de verdachte zich behoorlijk moet kunnen verdedigen.

Voorkennis

De cursus veronderstelt ten minste een basiskennis van het recht en het straf(proces)recht op het niveau van de bacheloropleiding hbo-Rechten.

Inhoud

Van tijd tot tijd bereiken ons via de media onrustbarende berichten over een ‘vormfout’ van politie of justitie, ten gevolge waarvan de verdachte in de betreffende zaak onbedoeld op vrije voeten is gekomen. Ter geruststelling: vaak worden deze verdachten later alsnog berecht en veroordeeld. Het wordt pas echt vervelend als verdachten door fatale fouten de justitiële dans ontspringen, terwijl vaststaat dat ze schuldig zijn. Dat ‘vaststellen’ is één van de functies van het formele strafrecht of strafprocesrecht. De waarheid moet boven tafel. Want minstens zo belangrijk als het veroordelen van schuldigen is het voorkomen dat onschuldigen gestraft worden.

Het strafproces kent een (chrono)logische volgorde. Van verdenking via opsporing en vervolging naar berechting, eventueel in hoger beroep en cassatie. Dat traject moet duidelijk bewegwijzerd zijn. Het verdachte individu staat tegenover het machtsapparaat van de overheid, politie en justitie. Wie mag in welke fase optreden? Welke middelen mag de overheid inzetten? Een verhoor mag wel met enige druk gepaard gaan, maar tot hoever mag die opgevoerd worden? Met een telefoontap of een doorzoeking van een woning wordt een aantal grondrechten opzij gezet. Onder welke voorwaarden mag dat?
Nadat eerst in het materiële strafrecht is bepaald welk gedrag straf verdient, moet het strafproces vaststellen of dat gedrag zich in werkelijkheid heeft voorgedaan en hoe het strafrechtelijk gewaardeerd moet worden. Daarbij draait het om de tenlastelegging, het verwijt dat de staat de verdachte maakt. Voor de rechter is dat een cruciaal gegeven, want alleen daarvoor kan hij de verdachte veroordelen. Ook de verdachte heeft er recht op om te weten waar hij aan toe is. En een eerlijk proces vereist dat de verdachte zich behoorlijk moet kunnen verdedigen. Daartoe heeft hij bijvoorbeeld het recht op inzage van het dossier en kan hij zich laten bijstaan door een raadsman, al dan niet ‘toegevoegd’. Ook dat valt onder het strafprocesrecht.

Tentaminering

Tentamenvorm

Regulier schriftelijk tentamen bestaande uit open vragen (ov).

Tentamendata

Informatie over de tentamendata vindt u na inschrijving in de elektronische leeromgeving.

Tentamenhulpmiddelen

Een meest recente, ‘schone’, niet geannoteerde wettenbundel
Een ‘schoon’ verklarend Nederlands woordenboek (op eigen risico)

Begeleiding

Begeleidingsvorm

Informatie over begeleidingsbijeenkomsten vindt u na inschrijving in de elektronische leeromgeving.

Docenten

Dhr. drs. D. van Ekelenburg, dhr. mr. E. van Kregten en dhr. mr. B. Wolkenfelt.

Bereikbaarheidsoverzicht

Bereikbaarheidsinformatie docenten/examinatoren

Inschrijving

Inschrijving is mogelijk via het inschrijfformulier cursussen, na toelating tot de Schakelzone Recht.

Informatie over inschrijving en het inschrijfformulier vindt u onder “Over schakelzone – Inschrijfinformatie”.